Trang Tài Liệu       Trang nhà    

Volume 04  Issue 02

Thánh Lễ và Phụng Vụ Tập Họp

1. Phụng Vụ Tập Họp – nghi thức khai mạc, dẫn nhập vào Thánh Lễ.

Tôi còn nhớ trong lớp giáo lý chuẩn bị chịu phép Thêm Sức, khi dạy về Thánh Lễ, Cha Sở có hỏi chúng tôi một câu: “Em nào biết Thánh Lễ có mấy phần?”. Lúc đó, tôi mạnh dạn giơ tay và trả lời một cách rất tự tin: “Thưa Cha, Thánh Lễ có 2 phần: Phụng Vụ Lời Chúa và Phụng Vụ Thánh Thể”. Cha nói: “Con giỏi lắm, Thánh Lễ có 2 phần chính là PVLC và PVTT, nhưng ngoài ra còn hai phần phụ nữa ở đầu và cuối Lễ. Tuy chưa phải là phần chính, nhưng luật giáo hội đòi buộc người tín hữu phải tham dự Thánh Lễ từ đầu đến cuối, nếu đi trễ và về sớm đều có lỗi với Chúa…”.

Như vậy, có thể nói được là Thánh Lễ có tất cả bốn phần: hai phần chính và hai phần phụ, được bố cục như sau:

1. Phụng Vụ Tập Họp – các nghi thức khai mạc Thánh Lễ.
2. Phụng Vụ Lời Chúa - bữa tiệc Lời Chúa.
3. Phụng Vụ Thánh Thể - bữa tiệc Mình Máu Chúa.
4. Phụng Vụ Sai Đi –  nghi thức kết thúc Thánh Lễ.

Lần này, chúng ta cùng nhau tìm hiểu về Phụng Vụ Tập Họp gồm các nghi thức khai mạc hay còn gọi là nghi thức dẫn nhập vào Thánh Lễ. Phần này tuy chỉ là mở đầu, nhưng nếu chúng ta coi thường và có thói quen đi Lễ muộn thì chúng ta chưa chuẩn bị tâm hồn đầy đủ để bước vào các phần chính của Thánh Lễ.

Những nghi thức ở phần này có tính cách bắt đầu, khởi sự, giới thiệu, và chuẩn bị tâm hồn tín hữu nên xứng đáng để đón nhận Lời Chúa và cử hành Phụng Vụ Thánh Thể. Phần này bao gồm ca nhập lễ;  chào Chúa và cộng đoàn;  sám hối;  tôn vinh Chúa; và lời nguyện nhập lễ.

Ca nhập lễ: Khi cộng đoàn tụ họp đông đủ, ca đoàn cất bài ca nhập lễ, chủ tế, các thừa tác viên, và ban giúp lễ tiến vào thánh đường.  Mục đích của bài hát là qui tụ cộng đoàn, hướng về tinh thần của ngày lễ hay mùa phụng vụ và nhất là kết hợp mọi người với nhau. Hát là đặc điểm của tình yêu và là cách bộc lộ hồn nhiên của tâm hồn tín hữu đến gặp gỡ Chúa tràn đầy niềm vui. Qua lời ca, tiếng hát, thánh lễ có vẻ tưng bừng và trang trọng hơn.

Chào Chúa  và cộng đoàn: Khi tiến tới cung thánh, linh mục cúi chào bàn thờ, rồi hôn kính bàn thờ. Chấm dứt bài ca nhập lễ, chủ tế và toàn thể cộng đoàn làm dấu Thánh Giá xin Chúa hiện diện giữa cộng đoàn, rồi chủ tế chào và chúc bình an cho mọi người, theo gương CGK. (Vì sau khi sống lại, mỗi lần hiện ra với các tông đồ, Chúa Giêsu đều chào các ông: “Bình an cho các con” (Ga 20, 19))Và sau đó, chủ tế tiếp xúc thân mật hơn với cộng đoàn, nói một đôi lời dẫn nhập giúp cộng đoàn sống tinh thần phụng vụ của ngày hôm đó môt cách thiết thực hơn.

Sám  hối: Để chuẩn bị đón nhận Lời Chúa và cử hành thánh lễ, chúng ta nên lưu ý đến lời mời gọi tha thiết của Đức Giêsu khi Người mới bắt đầu rao giảng: “Anh em hãy sám hối và tin vào Tin Mừng” (Mc 1,15). Ngày nay chúng ta cũng vâng lệnh Ngài truyền là: “phải làm hòa với anh em mình, trước khi dâng của lễ trên bàn thờ”  (Mt 5,24). Vì thế, linh mục chủ tế kêu gọi mọi người nhận mình là người có tội trước mặt Chúa. Cùng nhìn nhận mình là những người tội lỗi, đó cũng là cách thế chúng ta nhận nhau là anh em, vì đều mang thân phận yếu đuối và tội lỗi. Cộng đoàn cùng nhau đọc kinh Cáo Mình và kinh Xin Chúa Thương Xót để làm trọn cử chỉ sám hối.

Tôn vinh Chúa: Cộng đoàn và ca đoàn thường hay hát hoặc đọc luân phiên nhau mỗi câu của Kinh Vinh Danh để ca tụng và tôn vinh Chúa sau phần thống hối. Bài ca này, do các thiên thần hát trong đêm Giáng Sinh, kết thúc bằng lời tung hô Chúa Kitô “ngự bên hữu Đức Chúa Cha, chỉ có Chúa là Chúa, chỉ có Chúa là Đấng Thánh”.  Theo tôi tìm hiểu, thì  chúng ta phải giữ nguyên kinh này, không được thay thế bằng các bản văn khác. Kinh này thường được hát hay đọc  trong các lễ trọng, lễ kính, các lễ đặc biệt, và các lễ chúa nhật không phải mùa Vọng hoặc mùa Chay.

Lời nguyện kết thúc nghi thức nhập lễ: Sau kinh Vinh Danh, chủ tế mời cộng đoàn cầu nguyện, rồi mời gọi mọi người thinh  lặng trong vài giây để ý thức sự hiện diện của Chúa và cùng hợp ý cầu nguyện. Sau đó, linh mục chủ tế đọc lời cầu nguyện riêng của thánh lễ hôm đó, xin Chúa Cha, nhờ Con của Người là Chúa Giêsu Kitô. Cộng đoàn thưa “Amen” để biểu lộ sự đồng tâm nhất trí với chủ tế trong lời nguyện xin tha thiết.

2. Giáo lý viên giúp học sinh “Gặp Gỡ Đức Kitô” qua nghi thức khai mạc Thánh Lễ:  

Với chủ đề giáo lý mà Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ đặt ra cho năm học này, Hạt Cải mời gọi GLV chúng ta giúp các em gặp gỡ Đức Kitô qua Thánh Lễ Misa. Không phải đợi đến phần nghe Lời Chúa hoặc khi rước Mình Thánh Chúa rồi thì các em mới “chạm” được tới Chúa.

Ngay trong phần đầu của Thánh Lễ hay nói cách khác ngay khi bước vào nhà thờ, GLV chúng ta có thể khéo léo vén màn nhà tạm để các em gặp ngay “chủ nhà” Giêsu qua việc bái gối chào Chúa cẩn thận với hết lòng tin, cậy, mến, không làm qua loa chiếu lệ. Rồi sau đó là làm Dấu Thánh Giá, tuyên xưng Chúa Ba Ngôi mình đang tin thờ và nhớ lại Phép Rửa Tội mình đã lãnh nhận. GLV nên lưu ý các em làm hai việc này một cách nghiêm túc, ý thức được sự hiện diện của Chúa trong Nhà Thờ, và chuẩn bị tâm hồn cùng cộng đoàn dâng Thánh Lễ.

Ngày xưa, ông bà ta thường nói đi “xem lễ” – xem lễ nói lên trạng thái thụ động, mình đi xem, đi coi ông Cha làm lễ. Ngày nay Giáo Hội đổi thành đi “dâng lễ”, “dự lễ”, đòi hỏi mọi tín hữu tham gia tích cực vào các nghi thức trong Thánh Lễ. Vì thế, GLV nhắc các em tham dự Thánh Lễ cách sống động bằng việc ca hát, thưa đáp kinh và đứng, quỳ, bái gối, ngồi… giống mọi người. Nếu các em làm khác sẽ gây chia trí cho người chung quanh.

Trong phần ca nhập lễ, nếu hát cộng đồng thì GLV khuyên các em nên mở sách hát và hát chung với cộng đoàn, nếu ca đoàn hát thì mình nên hát theo. Đến phần thống hối, GLV cần vẽ lên được hình ảnh Chúa là một người Cha nhân từ trước mắt các em, Ngài hằng thương yêu và sẵn sàng tha thứ mọi lỗi lầm của chúng ta, miễn là chúng ta thống hối ăn năn thật sự để xứng đáng  bước vào dự bàn tiệc Thánh.

Đối với Kinh Vinh Danh, tôi thiết nghĩ GLV cần gợi lên bức tranh tuyệt vời đêm Giáng Sinh, các Thiên Thần ca hát tôn vinh Chúa và ngày nay chúng ta dùng lời kinh này để tôn vinh, cảm tạ Chúa vì thương yêu chúng ta mà xuống trần gian cứu chuộc mọi người. Chúng ta dùng hình ảnh đêm Giáng Sinh để đưa các em đến một cuộc gặp gỡ Hài Nhi Giêsu bé nhỏ và xinh đẹp trước khi đưa các em đến gặp ĐGK trên đồi hy tế ở phần phụng vụ Thánh Thể.

Đó là một vài ý tưởng trong phần đầu của Thánh Lễ xin được chia sẻ với quý GLV, mong các bạn suy nghĩ thêm và chia sẻ kinh nghiệm gặp gỡ Đức Kitô của mình qua việc tham dự Thánh Lễ, để rồi  chúng ta giúp học sinh của mình cũng tìm gặp được Đức Kitô mà các em hằng yêu mến và tôn thờ, ít nữa là một tuần một lần, để từ lần gặp gỡ ấy, các em sẽ sống dưới cái nhìn của Chúa và đi đúng hướng Ngài mời gọi các em.

Nguyễn Diễm Trang