|
Khi nói về phụng vụ
Lời Chúa, tôi liên tưởng ngay đến các
Giáo lý viên người dân tộc thiểu số mà
ở đây người ta vẫn gọi là “ Các Chú
Yao – Phu ”. Cuộc đời của các chú Yao –
Phu là cuộc đời phục vụ không ngưng nghỉ; và
đã có người khen tặng: “đời của các
chú là đời Phụng vụ Lời Chúa”. Lời khen
đó không có gì là quá
và tôi chỉ mơ ước cuộc đời Giáo lý
viên của tôi và của tất cả các bạn tôi
trở thành những Yao – Phu nhiệt thành trong
Giáo hội.
Với một Giáo phận miền núi như
Giáo phận Kon Tum, có nhiều làng dân tộc
thiểu số toàn tòng, còn ở các vùng
sâu, vùng xa, họ đạo luôn luôn thiếu
bóng dáng Linh Mục thì các chú Yao
– Phu có một vai trò hết sức cần thiết.
Trong một sáng Chúa Nhật, tại một
làng gần sát biên giới Lào, bạn có
thể dự “ Lễ ” Chúa Nhật bằng nghi thức Suy Tôn
Lời Chúa và được Rước Lễ sốt sắng. Có đủ hai
bài đọc, có hát Đáp ca, Alleluia,
chú Yao – Phu đọc bài Tin Mừng và bài
giảng đã được Cha Sở dọn sẵn.
Năm 2008 này là năm Thánh
Giáo phận Kon Tum mừng 100 năm thành lập trường Yao
– Phu Kuenot, tôi xin được trích vài
hàng sơ lược về việc đào tạo các chú Yao
– Phu để các chú đi về buôn làng của
các chú với hành trang là “Lời
Chúa”.
( trích trang 22 - tập Sơ Lược Lịch Sử Truyền
Giáo Giáo Phận Kon Tum, tài liệu đánh
máy chữ của Linh Mục Antôn Ngô Đình Thận năm
1970)
…
1. Trước tiên là việc thiết lập trường
Kuenot để đào tạo Yao – Phu, Thầy giảng người Thượng, để
phụ giúp công cuộc truyền giáo, củng cố và
duy trì đức tin các họ đạo. Một sang kiến độc đáo,
một công trình vĩ đại, đồng thời cũng là một sự
liều kĩnh táo bạo. Độc đáo vì không ai
dám nghĩ đến, vĩ đại vì sẽ đem lại lợi ích
khôn lường, liều lĩnh táo bạo vì không
người nào tin vào sự thành công : bởi trẻ em
Thượng quen tính tự do, không thể cầm mình chịu
gò bó lâu trong khuôn khổ nhà
trường nội trú có ngăn nắp, có luật lệ, mà
không bỏ trốn về làng. Cha Jannin Phước đã khắc
phục được mọi khó khăn trở ngại để thực hiện sánng kiến
của mình.
Vào giữa năm 1908, một ngôi nhà to lớn, rộng
rãi : 2 tầng lầu, làm toàn bằng gỗ (đời Đức Cha
Kim mới xây lại bằng ximăng cốt sắt như ta thấy hiện nay)
đã được dựng lên và sẵng sàng đón
nhận các em Thượng nội trú tiên khởi. Lễ
khánh thành được tổ chức thật long trọng, dưới sự chủ toạ
của Đức Cha Damiano Mẫn từ Qui Nhơn lên, với sự hiện diện của tất
cả các vị Thừa Sai và một số đông đảo Giáo
dân Kinh, Thượng như chưa bao giờ từng thấy. Cha Jannin Phước
được chỉ định làm Giám đốc.
Lớp học đầu tiên qui tụ 73 em, đặt dưới quyền điều khiển của Cha
Alberty Hiền với 5 Giáo viên : Thầy Chrơng, Thầy Tam (tức
ông Chánh Hoàng), Thầy Quyền, Thầy Vui và
Thầy Ứng. Ban đầu chương trình học chỉ 2 năm, lần hồi kéo
dài đến 6 năm gồm có chữ Bahnar, chữ Quốc ngữ,
Giáo lý, Mục vụ và các môn thường
thức, kể cả môn y tế nông thôn.
Năm 1934, trong cuộc Đại hội cấm phòng, 200 Yao – Phu từ
khắp các bộ lạc trong miền truyền giáo đã qui tụ
về ngôi trường cũ, trong đó có 23 người đã
lên bậc Thầy, tức là đã trãi qua hơn 6 năm
hoạt động Tông Đồ. Một thành công ngoài sức
tưởng tượng. Xét qua công việc truyền giáo, ta thấy
sự trợ lực của họ quan trọng biết dường nào : Giảng dạy
Giáo lý, hướng dẫn Mục vụ, giúp đỡ người đau yếu,
…. Họ là cột trụ của các họ đạo Thượng, sống tự
túc, không chút lương bổng. Sau này, trong
những trường hợp Giáo phận gặp phải những khó khăn do
thời cuộc, các Linh Mục buộc phải xa lìa những địa sở xa
xôi hẽo lánh, nhiều họ đạo phải di tản hoặc phân
tán, ta càng thấy rõ vai trò của các
Thầy, các chú Yao – Phu quan trọng đến mức
nào.
2. Theo đà tổ chức giáo dục của Trung
tâm Kuenot, các địa sở trong toàn miền truyền
giáo lần lượt khai trương các lớp dạy đọc, viết,
toán pháp và giáo lý. Thường
bên cạnh nhà ở của Linh Mục địa sở thì có
một vài lớp học qui tụ một số trẻ em lớn nhỏ, hang buổi vang
lên những âm thanh lảnh lót, đọc kinh bổn, hoặc
những giọng ê a dễ thương học vần. Các họ đạo có
them sinh khí, sống động “ Vạn sự khởi đầu nan” bước
đi thứ nhất đã thực hiện.
3. Một nhà in được thành lập bên
cạnh trường Kuenot, đáp ứng nhu cầu in ấn sách vở học tập
cho trường Yao – Phu, các sách kinh bổn,
Giáo lý bằng tiếng Bahnar, Sêđang, cho miền truyền
giáo. Ngoài ra có 2 ấn phẩm quan trọng do Linh Mục
Giám đốc chủ trương là tờ “Nguyệt san Hlabar
Tơbang” mà các cựu và tân học sinh của
Ngài là những độc giả đầu tiên, và 1 quyển
sách dẫn giải Giáo lý tựa đề là “
Hlabar Pơdơk” có giá trị cho đến ngày nay.
…
Hôm nay, số Yao – Phu trong Giáo phận là
1.210 người, số tín hữu dân tộc thiểu số là 169.580
người. Trung bình 1 chú Yao – Phu phai phục vụ 140
người. Con số này nói lên công việc của
các chú Yao – Phu phải tích cực và
thường xuyên. Như đã nói ở trên, năm 2008
là năm Thánh Giáo phận Kon Tum mừng 100 năm
thành lập trường Yao – Phu Kuenot .Hiện nay, cơ sở chưa
có để tiếp tục đào tạo các chú Yao –
Phu kế thừa. Ngôi trường cũ từ sau năm 1975 đã bị
Nhà Nước trưng dụng.
Xin
Chúa cho Giáo phận chúng con có đủ điều
kiện để có nhiều Yao – Phu phuc vụ Giáo dân
người dân tộc thiểu số, tiếp tục đem ánh sang Phúc
âm đến nơi rừng núi mênh mông này.
|
